Orang Islam Boleh Warisi Harta Pusaka Bukan Islam Ke?

Boleh, dalam keadaan tertentu menurut undang-undang sivil Malaysia. Jika ibu atau bapa yang meninggal dunia bukan Islam dan pusakanya tertakluk kepada Akta Pembahagian 1958 (Akta 300), seorang anak yang memeluk Islam tidak boleh diketepikan sebagai waris semata-mata kerana perbezaan agama.

Namun, keadaan sebaliknya berbeza. Jika anak yang meninggal dunia beragama Islam, ibunya yang bukan Islam secara umumnya tidak berhak menerima bahagian faraid daripada pusaka anak itu.

Perbezaan ini penting kerana kita perlu melihat siapa yang meninggal dunia, agama si mati, jenis pusaka dan undang-undang yang terpakai. Jika anda sedang menguruskan pusaka keluarga berlainan agama, jangan terus membuang nama mana-mana anak daripada senarai waris sebelum kedudukannya disemak.

Anak Islam Boleh Warisi Pusaka Ibu Bapa Bukan Islam?

Bagi pusaka bukan Islam yang tidak mempunyai wasiat dan tertakluk kepada Akta Pembahagian 1958, jawapannya ialah ya, jika anak itu memenuhi syarat pewarisan di bawah akta tersebut.

Hal ini telah diperjelas oleh Mahkamah Rayuan dalam kes Wee Ku Wing v Amira Umaira Teng Abdullah, yang diputuskan pada 23 Julai 2026. Mahkamah menegaskan bahawa agama orang yang meninggal dunia menentukan sama ada Akta Pembahagian 1958 digunakan; agama anak yang menerima pusaka bukan alasan automatik untuk mengecualikannya.

Dalam bahasa mudah, jika seorang ibu bukan Islam meninggal dunia dan meninggalkan dua orang anak, seorang Islam dan seorang lagi bukan Islam, kedua-dua anak itu perlu dipertimbangkan mengikut peruntukan akta. Anak Islam tidak boleh dianggap hilang hak hanya kerana telah memeluk Islam.

Ini ialah kedudukan hak pembahagian menurut undang-undang sivil. Persoalan hukum syarak mengenai penerimaan harta oleh anak Islam diterangkan secara berasingan di bawah.

Apa Kata Akta Pembahagian 1958?

Akta Pembahagian 1958 atau Akta 300 mengawal pembahagian harta pusaka tidak berwasiat yang berada dalam skop pemakaiannya.

Tiga peruntukan penting untuk memahami isu keluarga berlainan agama ialah:

1. Seksyen 2: Akta ini tidak terpakai kepada pusaka orang yang menganuti agama Islam. Peruntukan ini melihat kepada pusaka si mati, bukannya menghalang semua penerima beragama Islam daripada pusaka orang bukan Islam.
2. Seksyen 3: Takrif anak bagi tujuan akta adalah berdasarkan hubungan dan kelayakan yang ditetapkan undang-undang, bukan dengan meletakkan syarat bahawa anak mesti mempunyai agama sama seperti si mati.
3. Seksyen 6 dan 7: Menentukan kategori waris serta bahagian atau aturan pembahagian harta mengikut susunan keluarga yang ditinggalkan.

Jabatan Ketua Pengarah Tanah dan Galian Persekutuan (JKPTG) juga menerangkan bahawa pusaka orang Islam dibahagi mengikut faraid, manakala pusaka orang bukan Islam mengikut Akta Pembahagian 1958 apabila akta itu terpakai.

Contoh situasi: Ibu bukan Islam meninggal dunia

Seorang ibu bukan Islam meninggal dunia tanpa wasiat. Beliau meninggalkan suami dan dua orang anak sah taraf yang masih hidup. Salah seorang anak beragama Islam. Ibu bapa si mati sudah meninggal dunia.

Andaikan harta pusaka bersih berjumlah RM300,000 dan pembahagiannya tertakluk kepada Seksyen 6(1)(e) Akta 300. Dalam contoh ini:

Waris	Bahagian	Nilai contoh
Suami	1/3	RM100,000
Anak Islam	1/3	RM100,000
Anak bukan Islam	1/3	RM100,000

Ini contoh pengiraan, bukan fakta kes mahkamah. Pembahagian sebenar bergantung pada waris yang masih hidup, kedudukan undang-undang setiap waris, harta bersih dan dokumen berkaitan.

Kes Mahkamah 2026: Anak Islam Diketepikan Daripada Pusaka Bapa

Kes Wee Ku Wing v Amira Umaira Teng Abdullah, [2026] 8 CLJ, ialah rujukan utama untuk memahami isu ini. Keputusan Mahkamah Rayuan bertarikh 23 Julai 2026, nombor rayuan D-01(NCvC)(A)-550-08-2024.

Apa yang berlaku?

Amira Umaira ialah seorang daripada tujuh anak kepada pasangan bukan Islam. Beliau memeluk agama Islam pada 17 Oktober 2008. Bapanya, Teng Guan Chai, kemudian meninggal dunia sebagai bukan Islam pada 4 November 2020.

Ibu Amira, Wee Ku Wing, memohon pembahagian pusaka kecil. Namun, nama Amira tidak dimasukkan sebagai benefisiari kerana beliau telah memeluk Islam.

Pada 9 Ogos 2023, Pentadbir Tanah mengeluarkan perintah pembahagian dan surat kuasa mentadbir berkaitan. Amira seterusnya mencabar perintah tersebut di Mahkamah Tinggi.

Apa keputusan mahkamah?

Mahkamah Tinggi pada 31 Julai 2024 membenarkan permohonan Amira untuk mengetepikan perintah berkenaan. Keputusan itu dikekalkan oleh Mahkamah Rayuan pada 23 Julai 2026.

Inti pati keputusan ialah anak sah taraf yang beragama Islam tidak hilang kelayakan sebagai benefisiari pusaka bapa bukan Islam semata-mata kerana pertukaran agama, apabila Akta 300 terpakai.

Mahkamah turut membezakan peruntukan undang-undang sivil yang jelas daripada prinsip agama yang belum dijadikan peruntukan bertulis untuk mengawal pembahagian pusaka bukan Islam dalam pertikaian tersebut.

Perlu difahami: Keputusan ini bukan bermaksud mahkamah telah mengira dan membayar bahagian tertentu kepada Amira. Isu utamanya ialah hak beliau untuk dimasukkan dan dipertimbangkan sebagai penerima pusaka, serta kesahan perintah yang dibuat tanpa mengambil kira beliau.

Rujukan penghakiman boleh dikenal pasti melalui Current Law Journal — e-Judgment Today menggunakan tajuk kes tersebut.

Mak Bukan Islam Boleh Warisi Pusaka Anak Islam?

Sekarang kita lihat keadaan sebaliknya.

Jika seorang anak lelaki atau perempuan meninggal dunia sebagai orang Islam, ibu yang masih bukan Islam secara umumnya tidak menerima bahagian faraid daripada pusaka anak tersebut.

Menurut hukum faraid yang lazim dipakai di Malaysia, perbezaan agama menjadi salah satu halangan pewarisan. Ini bukan bermaksud hubungan ibu dengan anak terputus, tetapi hak mendapat bahagian sebagai waris faraid tidak timbul semata-mata atas hubungan kekeluargaan itu.

Contoh situasi: Seorang lelaki telah memeluk Islam. Beliau meninggal dunia ketika masih beragama Islam, sedangkan ibunya kekal bukan Islam. Walaupun ibunya telah membesarkan beliau sejak kecil, ibu itu tidak secara automatik mendapat bahagian faraid daripada pusakanya.

Kes Lama: Re Timah binti Abdullah

Kes Re Timah binti Abdullah, Deceased yang dilaporkan sebagai [1941] 1 MLJ 51 melibatkan seorang wanita Jepun yang memeluk Islam. Selepas kematiannya, timbul persoalan sama ada saudara-mara beliau yang bukan Islam boleh mewarisi pusakanya.

Dalam keputusan bertarikh 23 April 1940, mahkamah memutuskan bahawa ahli keluarga bukan Islam tersebut tidak berhak mewarisi harta pusaka si mati yang beragama Islam menurut undang-undang Islam yang digunakan dalam pertikaian berkenaan.

Kes Timah dan kes Amira bukan situasi yang sama. Kes Timah melibatkan pusaka orang Islam, manakala kes Amira melibatkan pusaka orang bukan Islam yang dikawal oleh Akta Pembahagian 1958. Oleh itu, keputusan kes Timah tidak boleh digunakan begitu sahaja untuk menafikan hak seorang anak Islam dalam pusaka ibu atau bapa bukan Islam.

Kalau Begitu, Adakah Hukum Syarak Berbeza Dengan Undang-Undang Sivil?

Bagi isu ini, kita mesti membezakan kelayakan sebagai benefisiari di bawah undang-undang sivil dengan pandangan hukum syarak mengenai pewarisan antara orang berlainan agama.

Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan dalam penjelasan Mewarisi Harta Bukan Muslim menyatakan bahawa menurut mazhab Syafi‘i, orang Islam tidak mewarisi harta orang bukan Islam melalui kaedah pewarisan biasa. Penjelasan itu juga mengakui terdapat perbezaan pandangan ulama mengenai isu orang Islam mewarisi daripada orang bukan Islam.

Pendapat ini bersandarkan hadis riwayat al-Bukhari dan Muslim mengenai larangan saling mewarisi antara Muslim dengan bukan Muslim.

Pada masa yang sama, keputusan Mahkamah Rayuan dalam kes Amira mentafsir dan menguatkuasakan Akta Pembahagian 1958 terhadap pusaka seorang bapa bukan Islam.

Oleh itu, kita tidak wajar membuat dua kesimpulan melampau: bahawa keputusan Mahkamah Rayuan telah memansuhkan hukum faraid, atau bahawa pandangan fiqh tersebut secara automatik membatalkan hak yang dinyatakan dalam Akta 300. Kedua-duanya membincangkan persoalan yang berbeza.

Bagi seorang penerima Islam yang berdepan persoalan sama ada dia patut menerima atau menggunakan bahagiannya dari sudut syarak, rujuk pihak berautoriti agama yang berkenaan untuk nasihat berdasarkan fakta kes.

Bolehkah Harta Diberikan Kepada Ibu Bukan Islam Melalui Wasiat Atau Hibah?

Boleh dalam keadaan yang memenuhi syarat, tetapi hibah dan wasiat tidak sama dengan hak faraid.

Misalnya, seseorang anak Islam yang mahu menyediakan manfaat kepada ibu bukan Islamnya boleh mempertimbangkan pemberian hibah semasa hidup atau wasiat yang sah. Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan menerangkan bahawa hibah kepada bukan Islam adalah dibenarkan, dan wasiat kepada penerima bukan Islam boleh dibuat tertakluk kepada syarat serta had umum satu pertiga daripada harta pusaka.

Rujukan lanjut:

• Jabatan Mufti: Bolehkah Muslim mewasiatkan harta kepada bukan Muslim?
• Jabatan Mufti: Adakah boleh hibah kepada orang bukan Islam?

Namun, sesuatu hibah atau wasiat mesti disediakan dan dilaksanakan dengan betul. Wasiat juga tidak bermaksud semua harta boleh diberikan tanpa mengambil kira batasan undang-undang dan hak pihak lain.

Apa Perlu Dibuat Jika Nama Anak Islam Tidak Dimasukkan Dalam Permohonan Pusaka?

Jangan terus menganggap perintah pusaka itu betul hanya kerana sudah dikeluarkan, tetapi jangan juga menganggap ia terbatal secara automatik. Semak dahulu perkara berikut:

1. Kenal pasti agama si mati ketika meninggal dunia. Ini menentukan undang-undang pewarisan yang perlu disemak.
2. Periksa dokumen hubungan keluarga. Contohnya sijil kelahiran atau dokumen pengangkatan yang berkaitan, bagi menentukan kelayakan di bawah undang-undang yang terpakai.
3. Semak sama ada terdapat wasiat. Kedudukan pusaka berwasiat boleh berbeza daripada pusaka tidak berwasiat.
4. Dapatkan salinan permohonan, senarai waris dan perintah pusaka. Lihat sama ada anak berkenaan tidak disenaraikan, tidak diberikan notis atau diketepikan atas alasan agama semata-mata.
5. Dapatkan nasihat undang-undang dengan segera jika perintah telah dibuat. Saluran untuk mencabar perintah dan tempoh tindakan perlu ditentukan berdasarkan jenis perintah, tarikh dan prosedur berkaitan. Jangan menganggap semua perintah boleh dibatalkan melalui permintaan biasa kepada pentadbir.

Bagi waris yang baru memulakan urusan, anda boleh membaca cara menguruskan harta pusaka selepas kematian untuk memahami dokumen dan saluran pentadbiran.

Adakah keadaan ini sama di Sabah dan Sarawak?

Tidak semestinya. Skop penerangan utama artikel ini ialah Semenanjung Malaysia. Akta Pembahagian 1958 turut mempunyai pemakaian di Sarawak dengan pengubahsuaian dan pengecualian tertentu, termasuk yang berkait dengan pusaka anak negeri. Sabah pula mempunyai undang-undang khusus seperti Intestate Succession Ordinance 1960, dengan pengecualian bagi pusaka orang Islam dan anak negeri dalam skop ordinan tersebut.

Jika si mati atau hartanya mempunyai kaitan dengan Sabah atau Sarawak, semak undang-undang negeri dan bidang kuasa yang terpakai sebelum menggunakan contoh pembahagian dalam artikel ini.

Kesimpulan

Orang Islam boleh mempunyai hak mewarisi harta pusaka ibu atau bapa bukan Islam di bawah Akta Pembahagian 1958, sebagaimana diperjelas oleh Mahkamah Rayuan dalam kes Amira pada 2026. Namun, ibu bukan Islam tidak secara automatik menjadi waris faraid kepada anak yang meninggal sebagai orang Islam.

Tindakan paling penting ialah menentukan agama si mati ketika meninggal dunia, memastikan setiap waris yang berkelayakan dikenal pasti dan menyemak perintah pusaka sebelum harta diagihkan. Jika seorang anak telah diketepikan kerana agamanya, semak dokumen dan dapatkan nasihat mengenai tindakan yang masih tersedia.

Jika anda ada masalah mengenal pasti waris, perintah pusaka yang dipertikaikan atau perlukan bantuan menguruskan harta pusaka, boleh hubungi saya melalui Hanaffi.com.