ASB Arwah Boleh Dituntut Sebagai Harta Sepencarian Ke?

Kalau suami atau isteri meninggal dunia dan mempunyai simpanan ASB, adakah seluruh baki itu terus menjadi harta pusaka untuk dibahagikan kepada waris?

Tidak semestinya.

Jika terdapat asas tuntutan harta sepencarian, sebahagian daripada ASB itu mungkin perlu ditentukan terlebih dahulu sebagai hak pasangan sebelum baki yang benar-benar menjadi milik arwah diteruskan ke proses pusaka.

Tetapi jangan pula terus membuat kesimpulan bahawa pasangan automatik berhak kepada 50%.

Jawapan yang lebih tepat ialah: ASB arwah boleh menjadi subjek tuntutan harta sepencarian, tetapi kelayakan dan kadarnya bergantung pada fakta, bukti sumbangan dan keputusan Mahkamah Syariah.

Bagi Selangor, JAKESS sendiri menyatakan bahawa harta sepencarian ditentukan berdasarkan takat sumbangan suami dan isteri secara langsung atau tidak langsung. JAKESS juga menyenaraikan kematian suami sebagai antara situasi yang membolehkan tuntutan dibuat. Rujuk Soalan Lazim Harta Sepencarian JAKESS.

Jabatan Mufti Negeri Selangor pada 2026 turut menerangkan bahawa tuntutan boleh timbul selepas kematian salah satu pihak, sama ada suami atau isteri, dan Mahkamah Syariah menentukan bahagian berdasarkan sumbangan. Rujuk penjelasan Jabatan Mufti Negeri Selangor.

ASB Arwah Boleh Jadi Harta Sepencarian, Tapi Bukan Automatik

Kesilapan pertama ialah menganggap:

“ASB ada dalam akaun arwah, jadi 100% memang pusaka arwah.”

Kesilapan kedua pula:

“Mereka suami isteri, jadi pasangan mesti dapat separuh ASB.”

Kedua-duanya terlalu mudah.

Harta sepencarian perlu dilihat berdasarkan bagaimana harta itu diperoleh, bila ia diperoleh dan apakah sumbangan pihak-pihak sepanjang perkahwinan.

Dalam konteks Selangor, Mahkamah Tinggi Syariah mempunyai bidang kuasa terhadap tuntutan harta sepencarian. Peruntukan bidang kuasa itu terdapat pada seksyen 61(3)(b)(iv) Enakmen Pentadbiran Agama Islam (Negeri Selangor) 2003. Rujuk teks Enakmen Selangor.

Prosedur dan peruntukan negeri lain boleh berbeza. Jadi, artikel ini menggunakan sumber rasmi Selangor sebagai rujukan utama dan tidak menganggap semua negeri mempunyai borang atau tatacara yang sama.

Kenapa ASB Boleh Masuk Dalam Tuntutan Harta Sepencarian?

Tuntutan harta sepencarian bukan terhad kepada rumah atau tanah sahaja.

Arahan Amalan No. 6 Tahun 2006 JKSM secara khusus meminda penggunaan istilah lama “Harta Sepencarian tak alih” kepada “Harta Sepencarian yang melibatkan harta alih dan harta tak alih.” Rujuk Arahan Amalan JKSM.

Lebih penting, terdapat penghakiman rasmi JAKESS yang secara khusus merekodkan ASB dalam pertikaian harta sepencarian.

Ada Kes Mahkamah Yang Melibatkan ASB?

Ya.

Dalam kes rayuan AMAH lwn NFKBMZ yang diputuskan Mahkamah Rayuan Syariah Shah Alam pada 12 Mac 2021, rekod penghakiman menunjukkan Mahkamah Bicara telah mengisytiharkan tiga aset sebagai harta sepencarian:

• sebuah rumah;
• sebuah kereta; dan
• Amanah Saham Bumiputra (ASB) dengan sebuah bank.

Mahkamah Bicara turut memerintahkan bayaran RM5,120 sebagai sumbangan langsung pihak Defendan terhadap aset ASB tersebut.

Baca penghakiman rasmi JAKESS — AMAH lwn NFKBMZ.

Namun ada satu batasan penting. Rayuan yang dilaporkan itu hanya melibatkan pertikaian kadar pembahagian bagi rumah, bukan isu ASB. Jadi, kes tersebut berguna untuk menunjukkan bahawa ASB memang pernah menjadi salah satu aset yang diisytiharkan harta sepencarian oleh Mahkamah Bicara, tetapi ia tidak boleh digunakan untuk membuat formula bahawa semua ASB mesti dibahagi dengan cara yang sama.

Setiap kes tetap bergantung pada buktinya sendiri.

Nama ASB Atas Nama Arwah — Adakah Itu Menutup Tuntutan?

Tidak semestinya.

Nama pemegang unit ialah bukti penting tentang pemilikan berdaftar. Tetapi dalam tuntutan harta sepencarian, mahkamah juga perlu menilai bagaimana aset itu diperoleh dan sumbangan yang diberikan oleh pasangan.

Prinsip ini dapat dilihat dalam satu lagi penghakiman rasmi JAKESS, NI lwn NZS & Lain-Lain. Kes itu melibatkan seorang isteri yang membuat tuntutan terhadap enam harta peninggalan suaminya selepas kematian, termasuk wang dalam akaun simpanan bank yang didaftarkan atas nama arwah.

Baca penghakiman rasmi JAKESS — NI lwn NZS & Lain-Lain.

Maksudnya, untuk ASB juga, soalan tidak berhenti pada:

“Nama siapa dalam akaun?”

Kita juga perlu bertanya:

• bila pelaburan itu bermula;
• dari mana wang pelaburan datang;
• siapa membuat tambahan pelaburan;
• sama ada terdapat pembiayaan;
• adakah pasangan memberi sumbangan langsung; dan
• adakah terdapat sumbangan tidak langsung yang relevan sepanjang perkahwinan.

Apa Yang Mahkamah Lihat Sebelum Menentukan Hak Pasangan?

Secara umum, perkara paling penting ialah bukti.

JAKESS menyatakan pembahagian harta sepencarian ditentukan berdasarkan takat sumbangan suami dan isteri secara langsung atau tidak langsung.

Dewan Negeri Selangor juga menerangkan bahawa dalam tuntutan di bawah seksyen 122, pihak-pihak perlu membuktikan takat sumbangan yang dibuat dalam memperoleh harta dan boleh mengemukakan saksi untuk menyokong dakwaan. Rujuk penjelasan rasmi Dewan Negeri Selangor.

Jadi, bagi ASB, penyata transaksi boleh menjadi jauh lebih penting daripada sekadar melihat baki semasa.

Sumbangan langsung

Contohnya, pasangan boleh mempunyai bukti bahawa dia:

• memindahkan wang untuk pelaburan ASB;
• membayar sebahagian komitmen berkaitan pembiayaan, jika ada;
• memberi wang yang dapat dijejak kepada penambahan pelaburan; atau
• menanggung kos tertentu yang berkaitan secara langsung dengan pemerolehan aset yang dituntut.

Ini bukan senarai muktamad. Mahkamah yang menentukan nilai bukti tersebut.

Sumbangan tidak langsung

Sumbangan tidak semestinya berbentuk wang.

JAKESS menyatakan isteri yang tidak bekerja masih boleh membuat tuntutan. Mahkamah boleh melihat sumbangan tidak langsung seperti menjaga kebajikan anak-anak dan suami serta menjaga harta keluarga.

Ini penting kerana ayat seperti:

“Dia suri rumah, jadi dia tak pernah masuk duit ASB dan tak boleh tuntut.”

juga tidak semestinya betul.

Hak sebenar tetap perlu dinilai oleh mahkamah berdasarkan keseluruhan fakta perkahwinan dan aset yang dituntut.

ASB Sudah Ada Sebelum Kahwin — Macam Mana?

Jangan terus masukkan keseluruhan baki semasa sebagai harta sepencarian.

Jika akaun atau pelaburan ASB telah wujud sebelum perkahwinan, langkah yang lebih selamat ialah memisahkan sekurang-kurangnya:

1. baki atau pegangan yang telah wujud sebelum perkahwinan;
2. transaksi tambahan sepanjang perkahwinan;
3. sumber wang bagi transaksi tersebut; dan
4. perubahan atau pertambahan pegangan yang memerlukan analisis lanjut.

Seksyen 122 turut mengambil kira keadaan tertentu apabila aset yang dimiliki sebelum perkahwinan telah dimajukan pada sebahagian besarnya dalam tempoh perkahwinan oleh pasangan atau melalui usaha bersama.

Namun, bagaimana prinsip itu diterapkan kepada pelaburan kewangan seperti ASB bergantung pada fakta dan bukti. Jangan anggap seluruh baki akhir automatik bertukar menjadi harta sepencarian hanya kerana akaun terus berkembang semasa perkahwinan.

Berapa Peratus Pasangan Boleh Dapat?

Tiada kadar automatik 50%.

Mahkamah melihat sumbangan dan fakta kes.

Penghakiman yang dirujuk tadi sendiri menunjukkan aset yang berbeza boleh menghasilkan keputusan yang berbeza. Sebab itu kadar untuk rumah, kenderaan atau ASB dalam satu kes tidak boleh disalin ke kes lain.

Jabatan Mufti Negeri Selangor juga menyatakan bahawa syarak tidak menetapkan satu nilai tetap dan jumlah sebenar perlu ditentukan oleh Mahkamah Syariah. Rujuk penjelasan Mufti Selangor mengenai kadar harta sepencarian.

Jadi, jangan buat kiraan seperti ini tanpa perintah atau asas yang sah:

ASB RM200,000 ÷ 2 = pasangan dapat RM100,000.

Itu bukan formula undang-undang yang boleh digunakan secara automatik.

Harta Sepencarian Dulu, Kemudian Baki Pusaka

Selepas kematian, kita perlu membezakan dua jenis hak:

Pertama, hak pasangan sendiri jika Mahkamah Syariah mengesahkan sebahagian aset sebagai harta sepencarian.

Kedua, bahagian yang benar-benar kekal milik arwah selepas status hak pihak lain dan tanggungan yang berkaitan diselesaikan. Bahagian inilah yang diteruskan sebagai pusaka.

Fatwa dan penjelasan rasmi Negeri Selangor menyatakan harta sepencarian selepas kematian boleh dibahagikan kepada suami atau isteri sebelum baki difaraidkan, dengan pembahagian mengikut takat sumbangan dan melalui perintah mahkamah. Rujuk penjelasan Mufti Selangor mengenai harta sepencarian selepas kematian.

Selepas bahagian yang benar-benar menjadi pusaka dikenal pasti, barulah proses pentadbiran pusaka dan faraid diteruskan mengikut keadaan kes.

Untuk memahami kedudukan ASB biasa sebagai pusaka, baca Duit ASB Arwah Kena Faraid Ke?.

Jika anda masih di peringkat mendapatkan pelaburan ASNB arwah, baca juga Cara Tuntut ASB Arwah Tanpa Penama: Dokumen, RM10,000 & Surat Kuasa.

ASNB sendiri mempunyai proses tuntutan pelaburan pemegang unit yang telah meninggal dunia. Semak halaman rasmi Estate Claim ASNB.

Pasangan Boleh Dapat Harta Sepencarian dan Faraid Sekali?

Ya, kedua-duanya ialah hak yang berbeza jika syaratnya dipenuhi.

Bahagian harta sepencarian yang diperintahkan kepada pasangan ialah hak pasangan sendiri berdasarkan sumbangannya.

Selepas itu, jika pasangan tersebut juga merupakan waris faraid kepada si mati, dia boleh mempunyai hak faraid terhadap baki pusaka si mati, tertakluk kepada waris yang wujud dan aturan pusaka yang berkenaan.

Jadi jangan campurkan dua kiraan ini.

Sebagai contoh konsep sahaja:

• Mahkamah menentukan satu bahagian ASB sebagai hak harta sepencarian pasangan;
• bahagian itu dikeluarkan daripada bahagian yang hendak dianggap sebagai milik arwah;
• baki milik arwah diteruskan ke proses pusaka; dan
• bahagian faraid pasangan, jika ada, dikira daripada pusaka arwah mengikut waris sebenar.

Ini bukan contoh kadar, tetapi contoh bagaimana dua jenis hak itu perlu dipisahkan.

Untuk asas pembahagian pusaka Islam, rujuk Pembahagian Faraid: Asas Harta Pusaka Islam.

Mahu faham keseluruhan proses pusaka, bukan ASB sahaja?

Dalam kes sebenar, ASB biasanya hanya satu daripada beberapa aset. Keluarga mungkin perlu mengurus rumah, tanah, akaun bank, hutang, kenderaan dan dokumen kuasa pada masa yang sama.

Buku Pusaka Dibiarkan, Waris Terbeban membantu anda melihat proses pengurusan pusaka secara keseluruhan supaya sesuatu aset tidak terus dibahagi sebelum status hak dan dokumennya dikenal pasti.

Bagaimana Jika ASB Ada Financing, Cagaran atau Hibah Amanah?

Jangan gunakan baki kasar pada skrin atau penyata sebagai angka muktamad untuk tuntutan harta sepencarian atau pusaka.

Jika ada ASB Financing atau cagaran

Semak dengan institusi pembiayaan dan ASNB terlebih dahulu. Perlu dikenal pasti hak bank, baki pembiayaan dan nilai bersih yang benar-benar boleh dinilai antara pihak-pihak.

Jika ada Hibah Amanah ASNB

Jangan terus gunakan analisis ASB biasa. Kewujudan instrumen Hibah Amanah boleh mengubah status unit selepas kematian dan perlu diperiksa berdasarkan dokumen serta terma sebenar.

Dalam kedua-dua keadaan, status aset perlu diselesaikan dahulu sebelum membuat kiraan harta sepencarian atau pusaka daripada angka kasar.

Dokumen dan Bukti Yang Patut Dikumpulkan

Untuk semakan awal, keluarga atau pasangan boleh mula mengumpulkan:

1. sijil nikah;
2. sijil kematian;
3. penyata ASNB terkini dan penyata lama yang masih ada;
4. sejarah transaksi atau maklumat urus niaga ASNB yang boleh diperoleh;
5. penyata bank yang menunjukkan sumber wang atau pindahan ke pelaburan;
6. dokumen pembiayaan ASB jika berkaitan;
7. rekod pendapatan atau dokumen lain yang menyokong sumbangan kewangan;
8. dokumen yang menunjukkan kedudukan aset sebelum dan sepanjang perkahwinan; dan
9. bukti atau saksi berkaitan sumbangan tidak langsung jika relevan.

Senarai ini ialah persediaan bukti awal, bukan senarai rasmi dokumen wajib untuk semua kes. Keperluan pemfailan sebenar bergantung pada negeri, mahkamah dan fakta tuntutan.

Kesilapan Lazim Yang Perlu Dielakkan

1. Terus Faraid Seluruh ASB

Jika terdapat tuntutan harta sepencarian yang munasabah, jangan terus menganggap seluruh baki ASB ialah pusaka bersih arwah.

2. Terus Ambil 50%

Pasangan tidak boleh menentukan sendiri bahawa separuh ASB ialah haknya hanya kerana mereka telah berkahwin.

3. Hanya Tengok Nama Akaun

Nama pemegang unit penting, tetapi tuntutan harta sepencarian juga melibatkan bukti pemerolehan dan sumbangan.

4. Tiada Rekod Transaksi

Tanpa rekod, sukar untuk membezakan pelaburan sebelum kahwin, tambahan semasa kahwin dan sumber wang sebenar.

5. Campur Hak Harta Sepencarian Dengan Hak Faraid

Kedua-duanya berbeza. Satu ialah hak pasangan yang ditentukan melalui tuntutan harta sepencarian; satu lagi ialah hak waris terhadap pusaka si mati.

Soalan Lazim

ASB atas nama suami seorang. Isteri masih boleh tuntut?

Boleh ada asas untuk menuntut, tetapi bukan bermaksud tuntutan pasti berjaya. Mahkamah akan melihat bila dan bagaimana aset diperoleh serta sumbangan langsung atau tidak langsung sepanjang perkahwinan.

Isteri suri rumah dan tak pernah masukkan duit ke ASB. Masih boleh tuntut?

JAKESS menyatakan isteri yang tidak bekerja boleh membuat tuntutan dan mahkamah boleh menilai sumbangan tidak langsung seperti menjaga keluarga dan harta. Kadar sebenar tetap ditentukan berdasarkan fakta dan bukti.

Kalau ASB memang sudah ada sebelum kahwin?

Jangan terus anggap seluruh baki semasa sebagai harta sepencarian. Jejak baki asal, transaksi semasa perkahwinan dan sumbangan yang berkaitan. Penentuan akhirnya bergantung pada fakta dan keputusan mahkamah.

Pasangan automatik dapat 50% ASB arwah?

Tidak. Tiada formula automatik 50%. Mahkamah menilai sumbangan dan keadaan aset.

Selepas dapat harta sepencarian, pasangan masih boleh dapat faraid?

Jika pasangan itu ialah waris yang sah, hak harta sepencarian dan hak faraid adalah dua perkara berbeza. Bahagian harta sepencarian ialah hak pasangan sendiri; faraid pula dikira daripada baki pusaka si mati selepas status aset dan tanggungan yang berkaitan diselesaikan.

ASB arwah ada RM100,000. Boleh terus kira faraid daripada RM100,000?

Tidak semestinya. Semak dahulu sama ada terdapat pembiayaan, Hibah Amanah, tuntutan harta sepencarian atau hak pihak lain. Angka pusaka yang sebenar mungkin berbeza daripada baki kasar akaun.

Kesimpulan

Jadi, ASB arwah boleh dituntut sebagai harta sepencarian ke?

Ya, ia boleh menjadi subjek tuntutan, tetapi bukan automatik.

Perkara utama yang perlu diperiksa ialah:

• bila ASB diperoleh;
• sejarah transaksi sepanjang perkahwinan;
• sumbangan langsung dan tidak langsung;
• sama ada pelaburan telah wujud sebelum perkahwinan;
• status pembiayaan atau bebanan;
• kewujudan instrumen lain seperti Hibah Amanah; dan
• perintah Mahkamah Syariah mengenai hak pasangan.

Jangan terus faraid seluruh baki ASB dan jangan pula terus mengambil 50% atas nama harta sepencarian.

Tentukan dahulu hak sebenar pada aset. Selepas itu barulah baki yang benar-benar menjadi milik arwah diurus sebagai pusaka.

Jika anda sedang mengurus ASB arwah bersama tuntutan harta sepencarian dan urusan pusaka lain, hubungi Hanaffi untuk semakan awal sebelum pembahagian dibuat.

Penafian: Artikel ini ialah panduan umum. Rujukan undang-undang utama dalam artikel ini menggunakan sumber rasmi Selangor yang disemak pada 16 Oktober 2026. Undang-undang, borang dan prosedur boleh berbeza mengikut negeri dan fakta kes. Tuntutan sebenar perlu dinilai berdasarkan dokumen, bukti dan perintah pihak berkuasa atau mahkamah yang berbidang kuasa.