Cara Pengiraan Faraid Wang Tunai: Contoh & Langkah

Dikemas kini pada 11 Ogos 2026.

Cara pengiraan faraid wang tunai tidak bermula dengan terus membahagikan baki dalam akaun bank. Waris perlu menentukan dahulu wang yang benar-benar menjadi harta pusaka, menyelesaikan hak dan tanggungan yang perlu didahulukan, mengenal pasti semua waris yang layak, kemudian barulah pecahan faraid ditukar kepada jumlah dalam Ringgit Malaysia.

Secara ringkas:

Wang yang benar-benar milik si mati – hak pihak lain – kos pengurusan jenazah yang munasabah – hutang dan tanggungan – wasiat yang sah = pusaka bersih untuk pengiraan faraid.

Selepas jumlah pusaka bersih diketahui, bahagian setiap waris ditentukan berdasarkan struktur waris yang wujud pada tarikh kematian.

Artikel ini menunjukkan cara mengira secara manual dengan contoh wang tunai. Jika anda masih belum memahami asas siapa yang boleh menjadi waris dan bagaimana kadar berubah mengikut kombinasi waris, baca dahulu Pembahagian Faraid: Asas Harta Pusaka Islam.

Jawapan Ringkas: Bagaimana Cara Kira Faraid Duit?

Gunakan urutan ini:

1. Tentukan jumlah wang atau hak kewangan yang benar-benar menjadi milik si mati.
2. Asingkan hak pihak lain jika ada.
3. Selesaikan kos pengurusan jenazah yang munasabah.
4. Bayar hutang dan tanggungan yang sah.
5. Laksanakan wasiat yang sah mengikut had dan syaratnya.
6. Tentukan baki pusaka bersih.
7. Senaraikan semua waris yang masih hidup pada tarikh kematian.
8. Tentukan pecahan faraid setiap waris.
9. Darabkan pecahan tersebut dengan jumlah pusaka bersih.
10. Semak semula jumlah keseluruhan supaya tiada wang tertinggal atau terlebih agih.

Contoh paling mudah: jika pusaka bersih ialah RM100,000 dan seorang waris berhak menerima 1/8, nilai bahagiannya ialah:

RM100,000 × 1/8 = RM12,500

Namun, kes sebenar tidak boleh ditentukan hanya dengan satu pecahan. Kehadiran ibu, bapa, pasangan, anak, cucu atau waris lain boleh mengubah keseluruhan kiraan.

Wang Apa Yang Sebenarnya Boleh Dimasukkan Dalam Pengiraan Faraid?

Perkataan “wang tunai” dalam urusan pusaka bukan sekadar wang kertas yang disimpan di rumah. Ia boleh melibatkan hak kewangan yang dimiliki oleh si mati ketika kematian, antaranya:

• wang dalam akaun bank;
• wang tunai yang disimpan;
• pelaburan atau simpanan yang menjadi milik si mati;
• dividen atau hasil yang telah menjadi hak si mati;
• sewa yang masih belum dibayar kepada si mati;
• hutang orang lain kepada si mati yang boleh dituntut;
• hasil daripada penjualan aset pusaka selepas kuasa yang sah diperoleh.

Walau bagaimanapun, jangan anggap setiap bayaran yang diterima keluarga selepas kematian ialah pusaka. Status wang daripada penamaan, manfaat institusi, takaful, khairat, sumbangan atau skim tertentu boleh bergantung pada kontrak, undang-undang atau terma produk.

Sebab itu, soalan pertama bukan “berapa bahagian anak lelaki?”, tetapi:

Adakah wang yang hendak dibahagikan itu benar-benar harta pusaka si mati?

Sebelum Mengira: Tentukan Pusaka Bersih

Kesilapan yang kerap berlaku ialah waris terus mengambil baki akaun bank sebagai jumlah faraid.

Katakan terdapat RM120,000 dalam beberapa akaun si mati. Jumlah itu belum tentu menjadi angka akhir untuk pembahagian.

Waris perlu menyemak beberapa perkara terlebih dahulu.

1. Asingkan hak pihak lain

Ada wang atau aset yang mungkin melibatkan hak orang lain. Jika wujud tuntutan yang sah, pemilikan bersama atau tuntutan harta sepencarian yang perlu ditentukan, perkara tersebut perlu diselesaikan sebelum bahagian si mati dimuktamadkan.

2. Selesaikan kos pengurusan jenazah yang munasabah

Kos yang berkaitan dengan pengurusan jenazah boleh didahulukan daripada harta peninggalan mengikut ketetapan syarak dan pada kadar yang munasabah.

3. Bayar hutang dan tanggungan

Hutang si mati perlu diselesaikan sebelum pembahagian kepada waris. Jangan bahagi wang terlebih dahulu dengan rancangan untuk “bayar hutang kemudian”.

Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan turut menyusun kewajipan sebelum pembahagian pusaka dengan mendahulukan pengurusan jenazah, hutang, wasiat yang sah dan kemudian pembahagian kepada waris.

4. Laksanakan wasiat yang sah

Secara umum, wasiat kepada bukan waris tertakluk kepada had sehingga satu pertiga daripada baki yang berkaitan selepas kewajipan terdahulu diselesaikan. Wasiat kepada waris atau wasiat yang melebihi had tersebut memerlukan penelitian lanjut.

5. Dapatkan jumlah pusaka bersih

Selepas perkara di atas selesai, baki yang tinggal menjadi asas sebenar untuk pengiraan faraid.

Formula kerja:

Pusaka kasar
tolak hak pihak lain
tolak kos pengurusan jenazah yang munasabah
tolak hutang dan tanggungan
tolak wasiat yang sah
= pusaka bersih untuk faraid

Langkah Demi Langkah Pengiraan Faraid Wang Tunai

Selepas pusaka bersih diketahui, barulah masuk kepada bahagian matematik.

Langkah 1 — Senaraikan semua waris pada tarikh kematian

Jangan hanya senaraikan orang yang tinggal serumah atau yang hadir dalam perbincangan keluarga.

Periksa sekurang-kurangnya:

• suami atau isteri;
• ibu;
• bapa;
• anak lelaki;
• anak perempuan;
• cucu dalam keadaan tertentu;
• datuk atau nenek dalam keadaan tertentu;
• saudara dalam keadaan tertentu.

Status waris dinilai pada tarikh si mati meninggal dunia. Jika seorang waris masih hidup pada tarikh itu tetapi meninggal dunia sebelum pusaka selesai, haknya tidak semestinya hilang. Bahagian tersebut boleh menjadi pusaka baharu kepada warisnya pula.

Langkah 2 — Tentukan siapa yang layak dan siapa yang terhalang

Hubungan keluarga sahaja tidak bermaksud seseorang pasti menerima bahagian.

Sebagai contoh, kewujudan waris yang lebih dekat boleh menghalang waris lain. Sebab itu, carta atau jadual kadar tidak boleh digunakan secara bersendirian tanpa mengetahui keseluruhan struktur keluarga.

Langkah 3 — Tentukan pecahan bahagian

Antara kadar yang sering digunakan ialah:

Waris	Keadaan umum	Bahagian asas
Suami	Isteri meninggal tanpa keturunan yang mewarisi	1/2
Suami	Isteri meninggal dengan keturunan yang mewarisi	1/4
Isteri / para isteri	Suami meninggal tanpa keturunan yang mewarisi	1/4 bersama
Isteri / para isteri	Suami meninggal dengan keturunan yang mewarisi	1/8 bersama
Seorang anak perempuan	Tiada anak lelaki	1/2
Dua atau lebih anak perempuan	Tiada anak lelaki	2/3 bersama
Anak lelaki bersama anak perempuan	Selepas bahagian fardu diselesaikan	Baki pada nisbah 2:1

Jadual ini bukan carta lengkap. Bahagian ibu, bapa, saudara dan waris lain berubah mengikut kombinasi waris.

Langkah 4 — Tukar pecahan kepada nilai RM

Selepas pecahan disahkan:

Pusaka bersih × pecahan waris = jumlah RM waris

Jika penerima mengambil baki sebagai asabah, tentukan dahulu baki selepas bahagian waris fardu diselesaikan.

Langkah 5 — Audit jumlah

Jumlah yang dibahagikan mesti kembali kepada jumlah pusaka bersih yang digunakan.

Jika pusaka bersih RM100,000, keseluruhan agihan akhir juga perlu berjumlah RM100,000, kecuali terdapat isu faraid tertentu yang memerlukan kaedah pelarasan seperti aul atau radd dan telah ditentukan dengan betul.

Contoh Pengiraan Faraid Wang Tunai 1: Isteri, 2 Anak Lelaki dan 1 Anak Perempuan

Contoh pendidikan sahaja.

Seorang lelaki meninggal dunia. Selepas semua hak, kos, hutang dan wasiat yang sah diselesaikan, pusaka bersih yang tinggal ialah RM100,000.

Waris yang masih hidup:

• seorang isteri;
• dua anak lelaki;
• seorang anak perempuan.

Untuk memastikan contoh ini lengkap, ibu dan bapa si mati telah meninggal dunia lebih awal dan tiada waris lain yang mengubah kiraan.

Bahagian isteri

Si mati mempunyai anak. Isteri menerima 1/8.

RM100,000 × 1/8 = RM12,500

Baki selepas bahagian isteri:

RM100,000 – RM12,500 = RM87,500

Bahagian anak-anak

Dua anak lelaki dan seorang anak perempuan menerima baki dengan nisbah:

• anak lelaki pertama = 2 unit;
• anak lelaki kedua = 2 unit;
• anak perempuan = 1 unit.

Jumlah = 5 unit

Nilai satu unit:

RM87,500 ÷ 5 = RM17,500

Maka:

Waris	Kaedah	Jumlah
Isteri	1/8	RM12,500
Anak lelaki 1	2 unit	RM35,000
Anak lelaki 2	2 unit	RM35,000
Anak perempuan	1 unit	RM17,500
Jumlah		RM100,000

Perhatikan bahawa anak lelaki bukan menerima “dua kali ganda daripada semua wanita”. Nisbah 2:1 dalam contoh ini berlaku kerana anak lelaki dan anak perempuan berada pada darjat yang sama dan menerima baki sebagai asabah.

Mahukan gambaran lebih menyeluruh tentang urusan pusaka, bukan sekadar angka faraid? Buku Pusaka Dibiarkan, Waris Terbeban membantu waris menyusun aset, dokumen dan langkah urusan pusaka dengan lebih teratur. Dapatkan buku saya sekarang.

Contoh Pengiraan Faraid Wang Tunai 2: 3 Anak Lelaki dan 2 Anak Perempuan

Contoh pendidikan sahaja.

Seorang wanita meninggal dunia dengan pusaka bersih RM80,000.

Waris yang tinggal hanyalah:

• tiga anak lelaki;
• dua anak perempuan.

Suami, ibu dan bapa si mati telah meninggal dunia lebih awal. Tiada waris lain yang mengubah kiraan.

Anak lelaki dan anak perempuan menerima pada nisbah 2:1.

Jumlah unit:

• 3 anak lelaki × 2 unit = 6 unit;
• 2 anak perempuan × 1 unit = 2 unit.

Jumlah keseluruhan = 8 unit

Nilai satu unit:

RM80,000 ÷ 8 = RM10,000

Maka:

Waris	Unit seorang	Jumlah seorang
Anak lelaki 1	2	RM20,000
Anak lelaki 2	2	RM20,000
Anak lelaki 3	2	RM20,000
Anak perempuan 1	1	RM10,000
Anak perempuan 2	1	RM10,000
Jumlah		RM80,000

Kaedah yang sama digunakan oleh sumber rasmi dalam menerangkan pembahagian anak lelaki dan anak perempuan, tetapi angka sebenar hanya boleh digunakan selepas keseluruhan senarai waris disahkan.

Pengiraan Faraid Manual: Bila Ia Berguna?

Pengiraan manual membantu waris memahami mengapa sesuatu pecahan muncul.

Ia berguna untuk:

• memahami konsep pusaka bersih;
• melihat hubungan antara waris fardu dan baki;
• menyemak kesilapan input dalam kalkulator;
• menerangkan kiraan kepada ahli keluarga;
• mengesan situasi yang sebenarnya tidak boleh diselesaikan dengan formula mudah.

Namun, pengiraan manual boleh menjadi rumit apabila melibatkan:

• ibu dan bapa bersama waris lain;
• datuk dan saudara;
• waris yang meninggal secara berlapis;
• waris hilang;
• aul atau radd;
• status waris yang dipertikaikan;
• tuntutan harta sepencarian;
• isu pemilikan aset;
• lebih daripada satu kematian yang perlu dikira berasingan.

Dalam keadaan seperti ini, jangan memaksa satu formula ringkas untuk semua kes.

Bolehkah Guna Kalkulator Faraid?

Boleh untuk anggaran awal.

Portal rasmi MyGovernment menyediakan Kalkulator Pembahagian Faraid JKPTG, yang membolehkan pengguna memasukkan maklumat waris untuk mendapatkan simulasi pembahagian.

Kalkulator membantu dari sudut matematik, tetapi hasilnya bergantung pada maklumat yang dimasukkan.

Keputusan boleh tersasar jika:

• waris penting tertinggal;
• orang yang sebenarnya terhalang dimasukkan;
• jumlah kasar digunakan sebagai pusaka bersih;
• status sesuatu wang sebagai pusaka belum dipastikan;
• terdapat kematian berlapis;
• ada tuntutan harta sepencarian atau isu pemilikan lain.

Jadi, gunakan kalkulator untuk memahami gambaran awal. Jangan anggap keputusan simulasi sebagai dokumen kuasa untuk mengeluarkan atau memindahkan wang.

Adakah Pengiraan Faraid Sama Untuk Semua Keluarga?

Tidak.

Dua keluarga boleh meninggalkan jumlah wang yang sama tetapi memperoleh pembahagian berbeza kerana struktur waris tidak sama.

Contohnya:

• kewujudan anak boleh mengubah bahagian pasangan;
• ibu atau bapa yang masih hidup boleh mengubah baki untuk anak;
• saudara mungkin terhalang apabila waris tertentu wujud;
• kematian seorang waris selepas kematian pertama boleh mewujudkan pusaka berlapis.

Sebab itu, jangan ambil contoh RM100,000 di atas dan terus salin untuk kes keluarga sendiri.

Bolehkah Wang Dibahagikan Sama Rata?

Hak faraid perlu dikenal pasti terlebih dahulu.

Selepas semua waris yang berhak mengetahui hak masing-masing, pembahagian secara muafakat boleh dipertimbangkan dalam keadaan yang dibenarkan dan dengan persetujuan yang benar-benar jelas serta sukarela.

Ini berbeza daripada terus menganggap setiap waris mendapat jumlah sama sejak awal.

Untuk memahami perbezaan antara faraid, muafakat dan pembahagian sama rata, baca Cara Pembahagian Harta Pusaka yang Adil: Faraid, Muafakat dan Sama Rata.

Perlukah Dapatkan Sijil Faraid?

Kiraan sendiri atau kalkulator tidak semestinya mencukupi untuk urusan sebenar.

Sijil atau Perintah Faraid boleh membantu mengesahkan waris yang berhak dan kadar bahagian mereka. Namun, dokumen yang diperlukan untuk mengeluarkan wang atau mentadbir pusaka bergantung pada institusi, saluran pentadbiran dan keadaan kes.

Jika anda perlu memahami proses permohonan, rujuk 7 Cara Dapatkan Sijil Faraid di Mahkamah Syariah.

Kesilapan Yang Kerap Berlaku Dalam Cara Pengiraan Faraid Wang Tunai

Terus membahagikan baki bank

Baki akaun bukan semestinya pusaka bersih. Hak pihak lain, kos yang sah, hutang dan wasiat perlu diperiksa terlebih dahulu.

Tidak menyenaraikan ibu atau bapa

Contoh pengiraan anak-anak boleh berubah apabila ibu atau bapa si mati masih hidup.

Menganggap semua lelaki mendapat dua kali ganda

Nisbah 2:1 hanya terpakai dalam susunan tertentu. Ia bukan formula universal bagi semua waris lelaki dan perempuan.

Menganggap anak sulung mendapat lebih

Susunan kelahiran tidak memberikan tambahan bahagian faraid semata-mata kerana seseorang ialah anak sulung.

Menggunakan contoh internet sebagai keputusan kes sendiri

Satu nama waris yang tertinggal boleh mengubah kiraan. Gunakan contoh untuk belajar kaedah, bukan untuk membuat keputusan tanpa semakan fakta.

Menganggap semua wang selepas kematian ialah pusaka

Manfaat, sumbangan, wang berpenama atau bayaran institusi perlu diperiksa berdasarkan sifat dan terma masing-masing.

Tidak memeriksa urutan kematian

Jika seorang waris hidup ketika kematian pertama tetapi meninggal sebelum pusaka selesai, bahagiannya boleh menjadi pusaka kepada warisnya sendiri.

Pengamatan Profesional Hanaffi

Dalam urusan pusaka, masalah pengiraan sering bermula sebelum angka dimasukkan ke dalam formula.

Keluarga mungkin tahu jumlah wang dalam akaun tetapi belum pasti:

1. wang mana yang benar-benar menjadi pusaka;
2. hutang apa yang masih belum diselesaikan;
3. siapa yang hidup pada tarikh kematian;
4. sama ada terdapat waris yang meninggal kemudian;
5. sama ada semua hubungan keluarga telah disahkan.

Apabila fakta ini tidak lengkap, kiraan yang nampak kemas di atas kertas masih boleh menjadi salah.

Secara praktikal, lebih selamat susun dahulu aset → tanggungan → waris → pecahan → jumlah RM. Selepas itu barulah bincangkan muafakat atau tindakan pentadbiran seterusnya.

Soalan Lazim

Berapa bahagian anak lelaki dan anak perempuan daripada wang pusaka?

Apabila anak lelaki dan anak perempuan berada pada darjat yang sama dan menerima baki sebagai asabah, anak lelaki menerima dua unit berbanding satu unit anak perempuan. Namun, baki yang tersedia bergantung pada waris lain seperti pasangan, ibu atau bapa.

Jika wang pusaka hanya RM3,000, adakah masih perlu faraid?

Nilai yang kecil tidak mengubah prinsip asas hak waris. Tentukan dahulu wang yang menjadi pusaka bersih dan senarai waris. Proses pentadbiran yang diperlukan pula bergantung pada jenis aset dan institusi yang memegang wang tersebut.

Adakah hutang dibayar selepas wang dibahagikan?

Tidak. Hutang dan tanggungan yang sah perlu diselesaikan sebelum baki pusaka dibahagikan kepada waris.

Bolehkah saya terus guna kalkulator faraid dan bahagi wang?

Kalkulator sesuai untuk anggaran. Pastikan senarai waris, status aset dan pusaka bersih telah disahkan sebelum menggunakan hasilnya untuk membuat keputusan sebenar.

Jika semua waris setuju, boleh bahagi sama rata?

Muafakat boleh dipertimbangkan selepas hak faraid setiap waris dikenal pasti dan persetujuan dibuat secara sedar serta tanpa paksaan. Hak waris bawah umur atau tidak berkeupayaan tidak boleh diketepikan sesuka hati.

Adakah Sijil Faraid terus membolehkan wang bank dikeluarkan?

Tidak semestinya. Institusi mungkin memerlukan Perintah Pembahagian, Surat Kuasa Mentadbir atau dokumen kuasa lain bergantung pada jenis pusaka dan saluran pentadbiran.

Kesimpulan

Cara pengiraan faraid wang tunai yang betul bermula dengan pusaka bersih, bukan terus dengan formula.

Tentukan wang yang benar-benar milik si mati, selesaikan hak dan tanggungan, sahkan semua waris pada tarikh kematian, kemudian gunakan pecahan faraid yang sesuai untuk menukar hak tersebut kepada jumlah dalam RM.

Jika struktur keluarga mudah, contoh dan kalkulator boleh membantu memahami kaedah. Jika terdapat ibu atau bapa, kematian berlapis, waris hilang, pertikaian status, harta sepencarian atau isu pemilikan, pengiraan perlu dibuat dengan lebih berhati-hati.

Perlukan Bantuan Menyusun Pengiraan dan Urusan Pusaka?

Jika anda masih tidak pasti jumlah pusaka bersih, siapa yang perlu disenaraikan sebagai waris atau dokumen apa yang diperlukan selepas bahagian faraid diketahui, hubungi Hanaffi untuk menyusun fakta dan langkah awal urusan pusaka anda.

Penafian

Artikel ini disediakan untuk pendidikan umum. Contoh pengiraan bukan keputusan faraid bagi mana-mana keluarga sebenar. Kelayakan waris, kadar pembahagian, status aset dan dokumen yang diperlukan bergantung pada fakta setiap kes serta ketetapan pihak berkuasa yang berkaitan.