Semasa perbicaraan pusaka kecil, semua waris sudah bersetuju supaya rumah arwah diberikan kepada seorang anak. Selepas keputusan dibuat, seorang waris berubah fikiran. Dia pula meminta supaya Perintah Pembahagian Pusaka Kecil (Borang E) dibatalkan dan pembahagian dibuat semula.
Bolehkah perintah pusaka kecil dibatalkan? Jawapannya, perintah boleh dicabar, dibetulkan atau dipinda melalui saluran yang dibenarkan undang-undang. Tetapi waris tidak mendapat hak automatik untuk membatalkan perintah semata-mata kerana tidak puas hati atau menyesal selepas bersetuju.
Perkara pertama yang patut dibuat ialah menyemak tarikh keputusan, alasan perintah hendak dicabar dan sama ada perintah sudah dilaksanakan. Ini penting kerana rayuan biasa tertakluk kepada tempoh 30 hari, sedangkan pembetulan kesilapan tulisan atau tindakan berkaitan penipuan mempunyai pertimbangan yang berlainan.
Artikel ini merujuk kepada urusan pusaka kecil di Semenanjung Malaysia. Prosedur di Sabah dan Sarawak tidak semestinya sama.
Apakah Perintah Pusaka Kecil Borang E?
Borang E ialah Perintah Pembahagian yang dikeluarkan selepas keputusan berkaitan harta pusaka kecil. Ia merekodkan bagaimana harta si mati diperintahkan untuk dibahagikan, termasuk aset, nama penerima dan bahagian masing-masing.
Misalnya, selepas Pegawai Pembahagian Pusaka mendengar keterangan waris, keputusan dibuat supaya tanah diberikan kepada penerima tertentu dan wang simpanan dibahagikan mengikut bahagian yang ditetapkan. Keputusan tersebut boleh direkodkan dalam Borang E.
Borang E bukan borang untuk diisi oleh waris bagi memohon pembatalan. Ia dokumen keputusan. Perintah itu juga tidak semestinya mengubah rekod geran tanah atau akaun bank secara automatik; tindakan pendaftaran atau tuntutan di agensi berkaitan mungkin masih diperlukan.
Jika mahu memahami fungsi dokumen berkenaan, baca Borang E, T dan HH Pusaka Kecil: Beza dan Tindakan Waris.
Apakah Alasan Perintah Pusaka Kecil Boleh Dicabar?
Sebelum mengatakan sesuatu perintah perlu dibatalkan, tentukan punca masalahnya. Empat keadaan berikut perlu dibezakan.
Pertama, keputusan yang didakwa salah dari segi fakta atau undang-undang. Contohnya, waris berpendapat Pegawai Pembahagian Pusaka tersilap menentukan pihak yang berhak atau cara pembahagian. Laluan biasa untuk mencabar keputusan ialah rayuan di bawah Seksyen 29 Akta Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) 1955 [Akta 98], tertakluk kepada syaratnya.
Kedua, penipuan atau penyembunyian waris. Contohnya, nama anak si mati sengaja tidak dimasukkan supaya harta diperintahkan kepada orang lain. Pertikaian seperti ini boleh memerlukan tindakan mahkamah yang lebih khusus, terutama apabila waris hanya mengetahui penipuan setelah tempoh rayuan tamat.
Ketiga, persetujuan dipertikaikan. Misalnya, seseorang mendakwa tandatangan persetujuannya dipalsukan atau beliau memberikan persetujuan akibat paksaan. Dakwaan ini mesti disokong bukti; ia tidak sama dengan sekadar menyesal kerana pembahagian yang dahulu dipersetujui dirasakan kurang menguntungkan.
Keempat, kesilapan pada dokumen perintah. Contohnya, nama atau butiran hak milik tersalah tulis. Ini mungkin memerlukan pembetulan, bukan pembatalan pembahagian.
Ringkasnya, istilah “batal perintah” sering digunakan oleh waris untuk pelbagai masalah, sedangkan undang-undang menyediakan saluran yang berlainan mengikut isu sebenar.
Waris Sudah Bersetuju Semasa Bicara, Boleh Berubah Fikiran?
Contoh situasi: Empat adik-beradik menghadiri perbicaraan dan bersetuju menyerahkan rumah pusaka kepada abang sulung. Pegawai kemudian membuat keputusan berdasarkan persetujuan tersebut. Sebulan selepas itu, adik bongsu mahu rumah dibahagikan semula mengikut faraid.
Adakah permintaan adik bongsu itu cukup untuk membatalkan perintah? Tidak secara automatik.
Di bawah Seksyen 15(1) Akta 98, Pegawai Pembahagian Pusaka boleh membuat pembahagian berdasarkan persetujuan benefisiari yang cukup umur dan berkeupayaan, setelah terma persetujuan serta persetujuan pihak berkaitan direkodkan dalam perintah, tertakluk kepada pertimbangan keadilan yang diperuntukkan oleh seksyen itu.
Ini bermakna persetujuan semasa bicara bukan sesuatu yang boleh dianggap tidak penting selepas keputusan dibuat. Apabila satu keputusan telah direkodkan, waris perlu mempunyai asas yang sesuai untuk mencabarnya. Perasaan menyesal, hubungan keluarga berubah atau timbul cadangan pembahagian yang dirasakan lebih baik tidak dengan sendirinya membuktikan keputusan asal tidak sah.
Bagaimana jika semua waris pula mahu menukar pembahagian? Persetujuan baharu boleh membantu menyelesaikan pertikaian keluarga, tetapi ia tidak secara automatik membatalkan Borang E yang sudah dikeluarkan. Waris perlu menyemak sama ada terdapat asas pindaan yang dibenarkan atau, jika harta sudah menjadi milik penerima melalui pelaksanaan perintah yang sah, sama ada urus niaga harta yang berasingan lebih sesuai. Hal ini boleh melibatkan syarat hak milik, cukai atau kos lain.
Sebaliknya, jika persetujuan asal diperoleh melalui dokumen palsu atau seseorang yang berhak sengaja dinafikan peluang untuk terlibat, kedudukan undang-undangnya jauh berbeza.
Berapa Lama Tempoh Rayuan Terhadap Perintah Pusaka Kecil?
Seksyen 29(1) Akta 98 membenarkan orang yang terkilan dengan perintah, keputusan atau tindakan Pegawai Pembahagian Pusaka untuk merayu ke Mahkamah Tinggi dalam tempoh 30 hari dari tarikh perintah, keputusan atau tindakan itu dibuat.
Pindaan melalui Akta A1643 mula berkuat kuasa pada 15 Julai 2024. Oleh sebab itu, rujukan lama yang menyebut tempoh 14 hari tidak boleh digunakan tanpa menyemak undang-undang yang terpakai kepada kes berkenaan.
Tempoh 30 hari tidak bermula semata-mata apabila waris membayar fi, mengambil salinan fizikal Borang E atau mendaftarkan tanah. Tarikh yang relevan ialah tarikh perintah, keputusan atau tindakan yang hendak dirayu seperti diperuntukkan oleh Seksyen 29.
Jika keputusan sudah diumumkan, jangan sengaja menunggu sehingga dokumen perintah diterima atau fi dibayar sebelum mendapatkan nasihat tentang rayuan. Untuk mengira tarikh akhir dengan tepat, semak tarikh keputusan pada rekod dan prosedur mahkamah yang berkaitan.
Menurut Seksyen 16(1), perintah pembahagian disediakan dan disimpan di pejabat sepanjang tempoh notis rayuan boleh diberikan. Jika notis rayuan dibuat, perintah berkenaan terus disimpan sehingga rayuan ditarik balik atau diputuskan, dan disesuaikan dengan keputusan rayuan jika perlu.
Apabila tempoh rayuan telah tamat, jangan terus membuat andaian bahawa rayuan lewat pasti diterima. Dapatkan nasihat guaman mengenai persoalan lanjutan masa atau kemungkinan prosiding lain yang benar-benar sesuai dengan fakta kes. Kes penipuan yang dibincangkan di bawah bukan lesen untuk mengabaikan tempoh rayuan biasa.
Rujukan: Akta Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) 1955 — portal JKPTG dan kenyataan rasmi kementerian mengenai kuat kuasa pindaan pada 15 Julai 2024.
Bolehkah Perintah Dibatalkan Selepas Fi Dibayar?
Ada waris beranggapan bahawa selagi fi perintah belum dibayar, keputusan bicara masih boleh ditarik balik dengan mudah. Andaian itu boleh menyebabkan mereka terlepas tempoh rayuan.
Bayaran fi bukan penentu tunggal sama ada sesuatu perintah boleh dicabar. Bezakan empat peringkat berikut.
| Keadaan | Apa yang penting? |
|---|---|
| Keputusan bicara dibuat tetapi fi belum dibayar | Semak tarikh keputusan dan sama ada masih dalam tempoh rayuan; tiada hak automatik membatalkan keputusan kerana fi belum dibayar. |
| Fi perintah sudah dibayar | Bayaran fi tidak dengan sendirinya menutup ruang cabaran yang berasas; prosedur dan tempoh tetap menentukan. |
| Perintah sudah didaftarkan pada geran tanah | Apa-apa cabaran yang berjaya mungkin memerlukan arahan lanjut tentang rekod hak milik dan kepentingan pihak lain. |
| Wang pampasan bahagian waris sudah dibayar | Jumlah, penerima, bukti pembayaran dan kemungkinan pemulangan perlu diteliti jika keputusan kemudian berubah. |
Bayaran fi kepada Pejabat Pembahagian Pusaka juga tidak sama dengan bayaran pampasan kepada waris lain bagi mendapatkan keseluruhan bahagian sesuatu tanah. Jika pampasan sudah dibayar dan waris menerima wang tersebut, pertikaian boleh menjadi lebih kompleks dari sudut fakta serta pemulihan hak.
Begitu juga, pendaftaran tanah tidak menjadikan perintah yang diperoleh melalui penipuan kebal daripada cabaran. Tetapi urusan mendapatkan pembatalan dan membetulkan rekod tanah bukan sesuatu yang patut disamakan dengan hanya meminta salinan perintah baharu di kaunter.
Bagaimana Proses Rayuan, Pembetulan atau Permohonan Berikutnya?
Terdapat beberapa laluan berbeza. Pilih berdasarkan masalah, bukan berdasarkan nama borang yang pernah digunakan.
1. Rayuan ke Mahkamah Tinggi di bawah Seksyen 29
Jika isu sebenar ialah keputusan yang didakwa salah, pihak yang terkilan perlu menyemak rayuan dalam 30 hari. Seksyen 29(2) menghendaki prosedur rayuan mengikut kaedah mahkamah yang terpakai di Mahkamah Tinggi.
Secara umum, Aturan 55A Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012 memperuntukkan rayuan daripada keputusan di bawah undang-undang bertulis melalui saman pemula yang menyatakan alasan rayuan dan disokong afidavit. Dokumen yang berkaitan termasuk keputusan, nota keterangan dan alasan keputusan jika tersedia. Prosedur sebenar dan dokumen yang perlu difailkan hendaklah disahkan oleh peguam yang mengendalikan rayuan.
Borang rayuan pentadbiran lama K1, K2 dan K3 telah dipotong dalam pindaan peraturan 2024. Oleh itu, jangan bergantung pada senarai borang lama untuk memulakan rayuan baharu.
2. Pembetulan kesilapan tulisan di bawah Seksyen 16A
Jika perintah mengandungi kesilapan perkeranian, misalnya ejaan nama atau butiran yang jelas tersalah tulis, Seksyen 16A(1) membenarkan Pegawai Pembahagian Pusaka membuat pembetulan tersebut dan menyampaikan perintah kepada pemohon.
Ini bukan saluran untuk menggantikan pembahagian yang sudah diputuskan dengan persetujuan baharu. Seksyen 16A(2) mengehadkan pindaan selain pembetulan kesilapan tulisan kepada kaedah yang dibenarkan oleh peraturan Menteri.
3. Pindaan perintah yang tidak boleh didaftarkan atau dilaksanakan
Peraturan 12A, sebagaimana diganti melalui P.U. (A) 194/2024, memperuntukkan bahawa apabila perintah tidak dapat didaftarkan atau dikuatkuasakan, Pegawai Pembahagian Pusaka boleh meminda perintah tersebut dengan kelulusan terlebih dahulu daripada Presiden Pembahagian Pusaka.
Sebagai gambaran, ketidakpadanan butiran hak milik yang menghalang pendaftaran mungkin perlu diteliti melalui mekanisme ini. Tetapi jangan menjadikan peraturan tersebut sebagai alasan umum untuk meminta bahagian waris ditukar hanya kerana keputusan keluarga berubah.
Rujukan: Peraturan-Peraturan Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) (Pindaan) 2024, P.U. (A) 194/2024.
4. Permohonan berikutnya melalui Borang P, Seksyen 17
Borang P digunakan bagi permohonan berikutnya. Antara contohnya ialah harta yang tertinggal daripada permohonan terdahulu, pelantikan atau pembatalan pentadbir/pemegang amanah, dan kebenaran menjual dalam keadaan yang berkaitan.
Seksyen 17(3) juga memberi kuasa tertentu kepada Pegawai Pembahagian Pusaka untuk membatalkan grant of administration. Pembatalan surat kuasa mentadbir atau lantikan pentadbir tidak sama dengan pembatalan keseluruhan perintah pembahagian Borang E.
Bagi penerangan lanjut, baca Borang P Pusaka Kecil: Permohonan Seksyen 17.
Mahu memahami proses pusaka kecil daripada awal? Bagi urusan biasa yang belum menjadi pertikaian mahkamah, Panduan Lengkap Pusaka Kecil Online membantu waris mengenali dokumen, perbicaraan dan langkah selepas perintah. Panduan umum tidak menggantikan nasihat guaman apabila perintah hendak dicabar.
Kes Mahkamah: Waris Disembunyikan dan Perintah Diperoleh Melalui Penipuan
Ahmad Abd Majeed lwn Habibah Abdul Majid & Satu Lagi
Mahkamah Rayuan — [2007] 4 CLJ 355; [2007] 3 MLJ 418.
Kes ini melibatkan seorang ibu yang meninggal dunia dan meninggalkan seorang anak lelaki serta dua anak perempuan. Dalam permohonan pusaka kecil, anak lelaki tersebut tidak disenaraikan sebagai waris. Sebaliknya, seorang bapa saudara dimasukkan dalam urusan berkaitan harta pusaka walaupun kedudukan pewarisan sebenar dipertikaikan.
Perintah pembahagian dikeluarkan pada 23 November 1995 dan hartanah dipindah milik kepada dua anak perempuan. Anak lelaki hanya mengetahui urusan tersebut kemudian. Pada 13 Mac 1998, beliau memulakan tindakan melalui saman pemula di Mahkamah Tinggi untuk mendapatkan deklarasi bahawa perintah diperoleh secara tidak teratur dan patut diketepikan, berserta relief berkaitan pindah milik serta perbicaraan semula.
Isu penting ialah tindakan itu dimulakan setelah tempoh rayuan biasa berlalu, tetapi waris berkenaan tidak mengetahui prosiding terdahulu kerana maklumat tentang dirinya disembunyikan. Mahkamah Rayuan menerima bahawa penipuan tersebut memberikan asas untuk mencabar perintah melalui tuntutan deklarasi, dan tidak memperlakukan prosedur rayuan biasa sebagai penghalang mutlak terhadap tuntutan waris yang sengaja dinafikan pengetahuan tentang prosiding.
Pengajaran daripada kes ini: Jangan samakan waris yang tidak tahu haknya telah dinafikan melalui penipuan dengan waris yang hadir, faham dan bersetuju semasa perbicaraan tetapi kemudian menyesal.
Ringkasan isu dan rujukan penghakiman: CLJ Bulletin, 27 Julai 2007; rekod alasan penghakiman kes Ahmad Abd Majeed.
Bagaimana dengan kes waris yang hadir tetapi kemudian mempertikaikan perintah?
Dalam Phang Sin Kien lwn Pang Shyian Juang, suatu perintah pentadbiran dan pembahagian telah dikeluarkan setelah perbicaraan pusaka kecil pada 2019; rekod kes juga menyebut persetujuan pihak terlibat dan pembayaran fi. Pertikaian yang kemudiannya dibawa ke Mahkamah Tinggi berkaitan kaveat persendirian pada harta pusaka.
Kes ini membantu menunjukkan bahawa rekod persetujuan dan perintah yang sedia ada boleh menjadi fakta penting dalam pertikaian kemudian. Namun, ia bukan keputusan langsung tentang hak membatalkan Borang E hanya kerana waris berubah fikiran. Oleh itu, kes ini tidak boleh digunakan untuk menjamin keputusan bagi situasi tersebut.
Rujukan: Phang Sin Kien lwn Pang Shyian Juang — rekod penghakiman.
Apa Yang Patut Waris Lakukan Jika Mahu Mencabar Perintah?
Sebelum menghantar permohonan atau memfailkan tindakan, kumpulkan maklumat yang betul:
- Tarikh keputusan dan dokumen: Salinan Borang E, nombor kes, rekod keputusan dan nota perbicaraan jika tersedia.
- Sebab sebenar: Adakah perubahan fikiran, ketidaksetujuan terhadap keputusan, kesilapan tulisan, waris tertinggal atau dakwaan penipuan?
- Bukti persetujuan: Borang DDA jika berkaitan, dokumen yang difailkan, komunikasi dan bukti sokongan yang diperoleh secara sah.
- Status pelaksanaan: Adakah fi sudah dibayar, geran sudah didaftarkan, wang pampasan sudah diserahkan atau aset sudah dipindahkan?
- Pihak yang terkesan: Siapa penerima harta sekarang, siapa yang belum diberi peluang hadir dan adakah hak pihak lain telah terlibat?
Jika masih dalam tempoh 30 hari, dapatkan nasihat segera tentang rayuan Seksyen 29. Jika masalah cuma kesilapan tulisan, rujuk Pejabat Pembahagian Pusaka tentang pembetulan di bawah Seksyen 16A. Jika dakwaan melibatkan penipuan, tandatangan palsu atau pindah milik yang sudah berlaku, dapatkan nasihat peguam litigasi yang sesuai sebelum mengambil tindakan.
Bagi gambaran lebih luas tentang prosedur asal, rujuk Panduan Lengkap Pusaka Kecil: Syarat, Dokumen dan Cara Memohon.
Kesimpulan: Tidak Semua Perintah Pusaka Kecil Boleh Dibatalkan Sesuka Hati
Perintah pusaka kecil bukan kebal daripada cabaran, tetapi pembatalan bukan hak automatik. Waris perlu membezakan antara rayuan terhadap keputusan, pembetulan kesilapan dokumen, permohonan berikutnya dan tindakan mahkamah yang berasaskan penipuan.
Bayaran fi tidak menjadi titik permulaan tempoh rayuan. Sekiranya keputusan hendak dicabar, semak tarikh perintah atau keputusan dengan segera. Jika tanah telah didaftarkan atau wang sudah dibayar kepada waris, kesannya kepada hak pihak lain juga mesti diteliti.
Jika anda mempunyai Perintah Pembahagian Pusaka Kecil dan tidak pasti tindakan seterusnya, hubungi Hanaffi dengan menyatakan secara ringkas jenis perintah dan masalah yang timbul. Untuk pembatalan yang dipertikaikan atau prosiding mahkamah, nasihat guaman khusus mungkin diperlukan.
Penafian: Artikel ini untuk maklumat pendidikan umum berdasarkan undang-undang dan sumber yang disemak pada 30 Oktober 2026. Ia tidak menggantikan semakan dokumen kes atau nasihat guaman. Keputusan bergantung pada fakta dan perintah sebenar.
