Urusan Harta Pusaka Kecil: Syarat, Dokumen dan Cara Memohon

Apabila seseorang meninggal dunia dan meninggalkan harta, waris tidak boleh terus membahagikan atau menukar hak milik harta tersebut sesuka hati. Mereka perlu melalui proses pentadbiran yang sah supaya semua waris dikenal pasti, hutang diselesaikan dan pembahagian dibuat berdasarkan perintah yang dikeluarkan.

Salah satu saluran yang boleh digunakan ialah permohonan pembahagian harta pusaka kecil melalui Jabatan Ketua Pengarah Tanah dan Galian Persekutuan atau JKPTG.

Secara ringkas, urusan harta pusaka kecil melibatkan langkah berikut:

1. Mengenal pasti semua waris.
2. Menyenaraikan harta dan hutang si mati.
3. Mengumpulkan dokumen berkaitan.
4. Membuat permohonan melalui MyLand.
5. Menghadiri perbicaraan.
6. Mendapatkan perintah pembahagian atau surat kuasa mentadbir.
7. Melaksanakan perintah di agensi berkaitan.

Artikel ini menerangkan maksud harta pusaka kecil, syarat permohonan, dokumen yang diperlukan, proses perbicaraan dan tindakan selepas perintah dikeluarkan.

Nota: Prosedur pusaka kecil yang diterangkan dalam artikel ini terpakai di Semenanjung Malaysia. Prosedur di Sabah dan Sarawak adalah berbeza.

Untuk memahami proses pusaka secara keseluruhan sebelum memohon, baca juga panduan lengkap tentang cara menguruskan harta pusaka selepas kematian.

Apakah yang dimaksudkan dengan harta pusaka kecil?

Harta pusaka kecil ialah harta peninggalan seseorang yang telah meninggal dunia dan nilai keseluruhannya tidak melebihi RM5 juta pada tarikh permohonan.

Harta tersebut boleh terdiri daripada:

• Harta alih sahaja.
• Harta tak alih sahaja.
• Gabungan harta alih dan harta tak alih.

Harta tak alih

Harta tak alih merangkumi:

• Tanah.
• Rumah.
• Bangunan.
• Lot kedai.
• Kebun.
• Bahagian pemilikan si mati dalam hartanah.

Harta alih

Harta alih pula termasuk:

• Wang dalam akaun bank.
• Simpanan tetap.
• Saham dan pelaburan.
• Kenderaan.
• Barang kemas.
• Wang tunai.
• Kepentingan tertentu dalam perniagaan.

Ramai masih menyangka pusaka kecil mesti mempunyai tanah. Sebenarnya, permohonan pusaka kecil juga boleh melibatkan harta alih sahaja, tertakluk pada syarat dan keadaan kes.

Sebagai contoh, si mati meninggalkan wang simpanan RM100,000, pelaburan RM80,000 dan sebuah kenderaan bernilai RM40,000. Walaupun tiada tanah, waris masih boleh mempertimbangkan permohonan pusaka kecil kerana jumlah keseluruhan harta tidak melebihi RM5 juta.

Bagi si mati bukan Islam, kewujudan wasiat turut perlu diberikan perhatian dalam menentukan saluran pentadbiran yang sesuai.

Siapakah yang boleh membuat permohonan?

Permohonan pusaka kecil bukan hanya boleh dibuat oleh anak sulung atau waris yang memegang dokumen si mati.

Antara pihak yang boleh memohon ialah:

• Suami atau isteri si mati.
• Anak lelaki atau perempuan.
• Ibu atau bapa si mati.
• Waris lain yang mempunyai kepentingan.
• Pemiutang atau pengkaveat.
• Pembeli melalui perjanjian jual beli yang sah.
• Pemegang gadaian, serah hak atau pajakan.
• Amanah Raya Berhad.
• Majlis Agama Islam Negeri, tertakluk pada peruntukan berkaitan.

Walaupun seseorang menjadi pemohon, dia tidak secara automatik menjadi pemilik semua harta. Pemohon bertanggungjawab memberikan maklumat yang lengkap dan benar mengenai si mati, waris, harta serta hutang.

Apakah perbezaan antara pemohon dengan pentadbir?

Pemohon ialah pihak yang memulakan permohonan pusaka kecil.

Pentadbir pula ialah individu yang diberi kuasa untuk menguruskan harta berdasarkan perintah atau surat kuasa yang dikeluarkan.

Dalam sesetengah kes, pemohon boleh dilantik sebagai pentadbir. Namun, kedua-dua peranan itu tidak semestinya diberikan kepada orang yang sama.

Pentadbir yang sesuai sepatutnya:

• Amanah.
• Mudah dihubungi.
• Boleh bekerjasama dengan waris.
• Mampu berurusan dengan agensi.
• Bersedia melaksanakan perintah sehingga selesai.
• Tidak menggunakan harta untuk kepentingan sendiri.

Jangan memilih pentadbir hanya kerana dia anak sulung atau orang yang memegang semua dokumen. Keupayaan dan amanah lebih penting daripada kedudukannya dalam keluarga.

Perkara yang perlu dibuat sebelum memohon

Persediaan yang baik dapat mengurangkan risiko permohonan ditangguhkan kerana maklumat atau dokumen tidak lengkap.

1. Senaraikan semua waris

Catatkan maklumat setiap waris, termasuk:

• Nama penuh.
• Nombor kad pengenalan.
• Hubungan dengan si mati.
• Alamat.
• Nombor telefon.
• Status sama ada masih hidup atau telah meninggal dunia.

Jangan meninggalkan nama waris hanya kerana dia tidak rapat, tinggal jauh atau tidak bersetuju dengan cadangan pembahagian.

Jika seorang waris telah meninggal dunia, maklumat kematiannya perlu disediakan kerana hak yang sepatutnya diterima mungkin menjadi sebahagian daripada pusakanya pula.

2. Senaraikan semua harta

Buat senarai harta dengan terperinci.

Bagi tanah atau rumah, catatkan:

• Nombor hak milik.
• Nombor lot.
• Mukim dan daerah.
• Bahagian milik si mati.
• Anggaran nilai.

Bagi harta alih, catatkan:

• Nama institusi.
• Jenis akaun atau pelaburan.
• Nombor akaun jika diketahui.
• Anggaran baki atau nilai.
• Maklumat pemilikan kenderaan.

Jika sesuatu harta tertinggal daripada permohonan pertama, waris mungkin perlu membuat permohonan berikutnya pada masa hadapan.

3. Kenal pasti hutang si mati

Antara hutang yang perlu disemak ialah:

• Pembiayaan rumah atau kenderaan.
• Hutang peribadi.
• Kad kredit.
• Tunggakan cukai tanah.
• Hutang kepada individu.
• Tanggungan perniagaan.

Pentadbir bukan sekadar membahagikan harta. Hutang dan tanggungan yang sah perlu dikenal pasti sebelum baki pusaka diagihkan.

4. Semak wasiat, hibah atau penamaan

Periksa sama ada si mati pernah menyediakan:

• Wasiat.
• Hibah.
• Amanah.
• Penamaan.
• Perjanjian berkaitan pemilikan.

Jangan terus menganggap bahawa semua harta yang mempunyai penama menjadi milik mutlak penama. Kedudukan sebenar bergantung pada jenis aset, dokumen dan peraturan yang terpakai.

Dokumen yang diperlukan

Dokumen sebenar bergantung pada jenis harta dan keadaan kes. Namun, dokumen asas yang biasanya diperlukan termasuk:

Dokumen si mati dan waris

• Sijil kematian si mati.
• Kad pengenalan pemohon.
• Kad pengenalan semua waris.
• Sijil kelahiran bagi waris bawah umur.
• Sijil perkahwinan atau daftar perkahwinan.
• Sijil kematian waris yang telah meninggal dunia.
• Dokumen yang membuktikan hubungan kekeluargaan.

Dokumen harta

• Geran atau hak milik tanah.
• Perjanjian jual beli jika hak milik belum dikeluarkan.
• Penyata akaun bank.
• Penyata KWSP atau ASNB jika berkaitan.
• Penyata saham atau pelaburan.
• Dokumen kenderaan.
• Dokumen pemilikan aset lain.
• Bukti hutang dan tanggungan.

Pastikan semua dokumen diimbas dengan jelas. Nama, nombor kad pengenalan, nombor hak milik dan butiran akaun perlu dapat dibaca.

Gunakan nama fail yang mudah dikenal pasti seperti:

• Sijil-Kematian.pdf
• Kad-Pengenalan-Waris.pdf
• Geran-Tanah-Lot-1234.pdf
• Penyata-Bank.pdf

Susunan dokumen yang teratur memudahkan pemohon dan pegawai membuat semakan.

Cara membuat permohonan melalui MyLand

Permohonan baharu pusaka kecil dibuat secara dalam talian melalui sistem MyLand.

Secara umum, pemohon perlu:

1. Mendaftar akaun MyLand.
2. Memilih permohonan pembahagian pusaka kecil.
3. Mengisi maklumat si mati.
4. Mengisi maklumat pemohon.
5. Menyenaraikan semua waris.
6. Menyenaraikan semua harta.
7. Memuat naik dokumen sokongan.
8. Menyemak maklumat sebelum menghantar.
9. Menyimpan nombor rujukan permohonan.

Pastikan maklumat dalam sistem sama seperti dokumen rasmi. Kesalahan pada nama, nombor pengenalan, hubungan waris atau butiran hak milik boleh menyebabkan pembetulan diminta.

Selepas permohonan dihantar, pemohon perlu memantau status melalui MyLand. Pegawai mungkin meminta dokumen tambahan atau penjelasan sebelum tarikh perbicaraan ditetapkan.

Penerimaan permohonan oleh sistem tidak semestinya bermaksud permohonan tersebut telah disahkan lengkap.

Apakah yang berlaku semasa perbicaraan?

Semua waris akan diberikan notis berkaitan perbicaraan pusaka kecil.

Semasa perbicaraan, pegawai boleh menyemak:

• Identiti si mati.
• Senarai waris.
• Hubungan waris dengan si mati.
• Senarai harta.
• Bahagian milik si mati.
• Hutang dan tanggungan.
• Calon pentadbir.
• Cadangan pembahagian.
• Persetujuan atau bantahan waris.

Pemohon perlu membawa dokumen asal atau dokumen lain yang dinyatakan dalam notis.

Bagi orang Islam, pembahagian boleh dibuat mengikut faraid atau secara muafakat jika semua waris yang berhak bersetuju secara sukarela.

Bagi bukan Islam, pembahagian boleh dibuat mengikut undang-undang yang terpakai atau berdasarkan persetujuan yang diterima dalam perbicaraan.

Persetujuan waris tidak boleh diperoleh melalui paksaan, ugutan atau penyembunyian maklumat.

Adakah semua waris perlu hadir?

Semua waris akan menerima notis untuk hadir.

Waris yang tidak dapat hadir perlu melengkapkan Borang DDA mengikut keperluan. Melalui borang tersebut, waris menyatakan pendiriannya terhadap cadangan pembahagian.

Antara kesilapan yang sering berlaku ialah:

• Borang tidak lengkap.
• Maklumat waris tidak tepat.
• Cadangan pembahagian tidak dinyatakan dengan jelas.
• Tandatangan tidak disahkan dengan betul.
• Persetujuan bercanggah dengan cadangan semasa.
• Waris menandatangani tanpa memahami kandungan.

Borang DDA bukan sekadar surat memaklumkan ketidakhadiran. Kandungannya boleh mempengaruhi keputusan pembahagian.

Berapakah fi perintah pusaka kecil?

Fi perintah dikira berdasarkan nilai keseluruhan harta.

Kadar ringkas yang dinyatakan JKPTG ialah:

• 0.2% bagi nilai keseluruhan harta di bawah RM2 juta.
• 0.3% bagi nilai antara RM2,000,001 hingga RM5 juta.

Sebagai contoh, jika nilai harta ialah RM100,000:

RM100,000 × 0.2% = RM200

Fi perintah ialah RM200.

Jumlah tersebut tidak semestinya merangkumi kos lain seperti carian rasmi, penilaian, pendaftaran, tunggakan cukai atau khidmat profesional.

Adakah urusan selesai selepas mendapat perintah?

Belum.

JKPTG boleh mengeluarkan Perintah Pembahagian atau Surat Kuasa Mentadbir. Dokumen tersebut masih perlu dikemukakan kepada agensi yang memegang atau mendaftarkan harta.

Contohnya:

• Pejabat tanah bagi pendaftaran hak milik.
• Bank bagi tuntutan simpanan.
• JPJ bagi pertukaran pemilikan kenderaan.
• Institusi pelaburan bagi tuntutan atau pemindahan aset.

Kesilapan yang kerap berlaku ialah waris menyimpan perintah selama bertahun-tahun tanpa melaksanakannya.

Akibatnya, pentadbir atau penerima mungkin meninggal dunia, dokumen hilang dan pusaka menjadi lebih rumit.

Perintah perlu dilaksanakan sehingga rekod pemilikan benar-benar dikemas kini dan harta diserahkan kepada penerima yang berhak.

Kesilapan biasa yang perlu dielakkan

Antara kesilapan dalam urusan pusaka kecil ialah:

Tidak menyenaraikan semua waris

Semua waris yang berhak perlu dinyatakan, bukan hanya mereka yang rapat dengan pemohon.

Tertinggal harta

Harta yang tidak dimasukkan mungkin memerlukan permohonan berikutnya.

Salah memasukkan bahagian pemilikan

Si mati mungkin hanya memiliki sebahagian daripada sesuatu tanah, bukannya keseluruhan hartanah.

Dokumen tidak lengkap

Dokumen kabur, terpotong atau tidak selaras dengan maklumat dalam sistem boleh melambatkan semakan.

Memaksa waris bersetuju

Pembahagian secara muafakat memerlukan persetujuan yang diberikan secara sukarela.

Melantik pentadbir yang tidak sesuai

Pentadbir yang tidak amanah atau sukar dihubungi boleh menyebabkan perintah gagal dilaksanakan.

Tidak mengambil tindakan selepas perintah

Selagi perintah tidak dikemukakan kepada agensi berkaitan, harta mungkin terus kekal atas nama si mati.

Checklist sebelum menghantar permohonan

Pastikan perkara berikut telah disediakan:

• Sijil kematian.
• Senarai lengkap waris.
• Maklumat hubungan waris.
• Senarai semua harta.
• Maklumat hutang.
• Dokumen pemilikan.
• Penyata harta alih.
• Dokumen wasiat, hibah atau penamaan jika ada.
• Anggaran nilai keseluruhan harta.
• Salinan digital yang jelas.
• Calon pentadbir.
• Cadangan pembahagian awal.

Soalan lazim

Apakah had nilai pusaka kecil?

Nilai keseluruhan harta tidak boleh melebihi RM5 juta pada tarikh permohonan.

Adakah pusaka kecil mesti mempunyai tanah?

Tidak. Ia boleh melibatkan harta alih sahaja, harta tak alih sahaja atau gabungan kedua-duanya.

Di manakah permohonan dibuat?

Permohonan dibuat secara dalam talian melalui sistem MyLand.

Apakah Borang DDA?

Borang DDA ialah borang persetujuan bagi waris yang tidak dapat hadir ke perbicaraan.

Bolehkah pembahagian dibuat secara muafakat?

Boleh jika semua waris yang berhak bersetuju secara sukarela dan cadangan tersebut diterima semasa perbicaraan.

Adakah perlu menggunakan peguam?

Tidak semua kes memerlukan peguam. Namun, bantuan profesional wajar dipertimbangkan jika terdapat pertikaian, pusaka berlapis, dokumen bermasalah atau isu undang-undang yang kompleks.

Kesimpulan

Urusan harta pusaka kecil menjadi lebih mudah apabila waris membuat persediaan sejak awal.

Perkara penting yang perlu dilakukan ialah:

• Mengenal pasti semua waris.
• Menyenaraikan semua harta dan hutang.
• Menyediakan dokumen yang lengkap.
• Mengisi permohonan dengan tepat.
• Bersedia menghadiri perbicaraan.
• Melaksanakan perintah selepas dikeluarkan.

Jangan tunggu sehingga dokumen hilang, waris meninggal dunia atau hubungan keluarga menjadi semakin rumit.

Permohonan yang lengkap membantu melancarkan urusan, tetapi perintah yang tidak dilaksanakan menyebabkan harta terus kekal sebagai pusaka.

Perlukan panduan menguruskan pusaka kecil?

Hanaffi membantu waris memahami proses pusaka kecil, penyediaan dokumen, permohonan melalui MyLand, penggunaan Borang DDA serta persediaan sebelum perbicaraan.

Dapatkan panduan langkah demi langkah melalui buku:

Panduan Lengkap Pusaka Kecil Online

Panduan ini sesuai untuk waris yang mahu menguruskan permohonan dengan lebih tersusun dan mengelakkan kesilapan yang boleh melambatkan proses.

Dapatkan Buku Panduan

Hubungi Hanaffi

---

Tentang Penulis

Hanaffi Idris ialah perunding profesional bagi urusan harta pusaka. Beliau membantu waris memahami proses pusaka, penyediaan dokumen, permohonan MyLand / Mahkamah Tinggi Sivil, persediaan sebelum perbicaraan dan pelaksanaan perintah.

Penafian

Artikel ini disediakan untuk tujuan pendidikan dan penerangan umum. Prosedur, kadar bayaran dan syarat boleh berubah mengikut undang-undang serta keadaan setiap kes. Pembaca disarankan menyemak maklumat semasa dengan JKPTG atau mendapatkan pandangan profesional sebelum mengambil tindakan.

Maklumat dikemas kini: 18 Jun 2026